Methali: Chagua Muktadha Unaofaa kwa Sababu

Klabu ya michoro iliweka karatasi katika kabati kwa ajili ya maonyesho ya mwisho wa mwezi. Kila siku, washiriki wachache walichukua karatasi moja au mbili kufanya majaribio yasiyohusiana na maonyesho. Kila mmoja alisema kiasi chake ni kidogo. Hawakuandika matumizi wala kuongeza akiba. Wiki ya maonyesho ilipofika, karatasi zote zilikuwa zimekwisha.

Chagua methali inayofaa zaidi kueleza namna akiba ilivyokwisha. Taja uhusiano, si neno la kisa pekee.

Chaguo: Chovya chovya humaliza buyu la asali. Matumizi ya karatasi moja au mbili yalionekana madogo kila yalipotokea, lakini yalijumlishwa kwa kurudiwa hadi akiba ikaisha. Karatasi zimechukua nafasi ya rasilimali inayopungua; kisa hakihitaji kuwa na buyu au asali.

“Bidii huzaa matunda” si chaguo bora kwa swali hili. Washiriki wanaweza kuwa walifanya majaribio kwa juhudi, lakini swali linataka uhusiano wa matumizi yanayorudiwa na kuisha kwa akiba, si manufaa ya mazoezi yao.

Ushauri mahsusi unaweza kuwa kuandika matumizi na kuamua kiasi kinachopatikana kwa majaribio. Hatujui kama karatasi zilitosha kwa mahitaji yote tangu mwanzo, hivyo tusibuni hesabu wala kudai kwamba kila matumizi yalikuwa mabaya.

Kikundi cha maigizo kilituma ratiba yenye muda usio sahihi. Wageni wawili walifika baada ya tukio kuisha. Kikundi kilikubali kosa, kikaomba radhi na kikawapa wageni hao taarifa sahihi kuhusu onesho la marudio. Pia kilirekebisha nakala zote za ratiba. Baada ya kufanya hayo, kikaweka utaratibu wa watu wawili kukagua taarifa kabla ya kuzituma tena.

Ni methali ipi inafaa kuhimiza hatua inayofuata bila kufuta wajibu wa kosa?

Chaguo: Yaliyopita si ndwele, tugange yajayo. Kikundi hakikubaki katika kujilaumu bila kuchukua hatua. Kilishughulikia kosa lililotokea, kisha kikaweka mpango wa kupunguza kurudiwa kwake.

Ushahidi muhimu ni kukubali kosa, kurekebisha taarifa na kupanga ukaguzi mpya. Kauli “wasahau wageni waliokosa tukio” isingekuwa matumizi yenye kuwajibika. Wageni bado walistahili taarifa na kushughulikiwa kwa tatizo walilopata.

Methali ya kupungua kwa akiba haielezi kiini cha kisa: hapa hakuna mfululizo wa matumizi madogo yanayomaliza kitu. Ingawa kurekebisha ratiba kunahitaji juhudi, mkazo ulioombwa ni kugeukia yajayo baada ya kushughulikia yaliyopita.

Sena alitatizika kusoma taarifa ndefu bila kuruka mistari. Alipanga mazoezi mafupi ya kila siku, akaweka alama pembeni ya sehemu ngumu na kuomba mrejesho kuhusu usomaji wake. Baada ya wiki kadhaa, aliweza kusoma sehemu iliyokuwa ikimtatiza kwa ufuatano ulio wazi zaidi. Bado alihitaji msaada katika baadhi ya maneno mapya.

Chagua methali ya kuthamini juhudi zake, ukihifadhi kikomo cha mafanikio kilichoelezwa.

Chaguo: Bidii huzaa matunda. Kisa kinaonyesha juhudi zilizopangwa, mrejesho na maendeleo katika sehemu maalumu. “Matunda” hapa ni manufaa ya kujifunza, wala si matunda halisi au ushindi katika mashindano.

Jibu “Sena sasa hawezi kukosea” linazidi ushahidi. Kisa kinasema bado kuna maneno yanayohitaji msaada. Vilevile, methali haithibitishi kwamba mtu ambaye hajapata matokeo amekuwa mvivu. Muda, nyenzo, afya na msaada vinaweza kuathiri nafasi ya kujifunza.

Methali ya kuganga yajayo ingeweza kuhimiza mpango mpya baada ya tatizo, lakini swali hili limeweka mkazo kwenye uhusiano wa juhudi na maendeleo yaliyoonekana. Eleza mkazo huo unapochagua.

Kundi lilitenga kipindi kimoja kwa kukagua rasimu. Kila baada ya dakika chache, mshiriki fulani alisimulia jambo lisilohusu kazi. Walidhani kila mazungumzo mafupi hayana athari. Mwisho wa kipindi, muda wote ulikuwa umetumika bila rasimu kukaguliwa. Chagua methali na uonyeshe sehemu mbili zinazoungana.

Jibu: Chovya chovya humaliza buyu la asali. Mazungumzo mafupi yanayorudiwa ni matumizi madogo ya muda; kumalizika kwa kipindi bila kukagua rasimu ni matokeo ya kujumuika kwake. Kisa kinaonyesha kupungua kwa rasilimali hata kama rasilimali hiyo si kitu kinachoshikika.

Usiseme kwamba mazungumzo yote ni mabaya. Tatizo lililoelezwa ni kutumia muda uliotengwa kwa kazi nyingine bila kufuatilia jumla ya matumizi.

Msimamizi aliandika jina la mshiriki vibaya kwenye orodha. Ameombwa kulirekebisha, lakini anasema, “Yaliyopita si ndwele, tugange yajayo; tusizungumzie orodha tena.” Kwa nini matumizi haya yana tatizo? Rekebisha ushauri.

Jibu: Tatizo bado linaweza kurekebishwa, na jina lisilo sahihi linaendelea kumuathiri mshiriki. Msimamizi anatumia methali kufunga mazungumzo badala ya kushughulikia wajibu.

Ushauri uliorekebishwa: “Rekebisha jina kwenye orodha kwanza. Kisha weka utaratibu wa kuthibitisha majina ili kosa lisirudiwe.” Hivyo, kuelekea mbele kunaenda pamoja na hatua inayodaiwa sasa.

Tunga sentensi tano zinazofanya “Bidii huzaa matunda” ifae. Onyesha tatizo, juhudi na maendeleo yanayohusiana. Usitumie ushindi wa bahati kama uthibitisho wa bidii.

Mfano wa jibu: Tunu alikosea mpangilio wa aya katika taarifa zake. Kila jioni alisoma rasimu moja na kutaja kazi ya kila aya. Alipokea maelezo ya mwenzake na kuhamisha aya zilizokuwa mahali pasipofaa. Katika rasimu iliyofuata, msomaji aliweza kufuatilia mawazo yake kwa urahisi zaidi. Tunu aliendelea kufanya mazoezi kwa sababu bado alitaka kuboresha miunganiko ya aya.

Juhudi zinahusiana moja kwa moja na maendeleo ya uandishi. Kisa cha Tunu kuchaguliwa kwa kura ya bahati pekee kisingeonyesha uhusiano huo, hata kama kingemalizia kwa kutaja methali.